Van Oldenbarnevelt H.B.S. - Naamgeving pagina 3

WHAT'S IN THE NAME!

Een stad kan zijn grote dochters en zonen op vele manieren eren maar het meest voor de hand liggend zijn toch de drie s-en: de straat, de school en het standbeeld. In het geval van Van Oldenbarnevelt heeft Rotterdam al zijn s-en benut. Er is een Van Oldenbarnevelthof (1954), Van Oldenbarneveltplaats (1968) en Van Oldenbarneveltstraat (1873). De Van Oldenbarneveltstraten uit de voormalige gemeenten Overschie (1932) en Hillegersberg (1929) hebben na de annexatie door Rotterdam andere namen gekregen: Graswinckelstraat (1941) en Van Slingelandtlaan (1941).
Over de naamgeving van de Van Oldenbarnevelt HBS hebben we het al gehad. Nu deze naam is veranderd in Olympus College is er alleen een bijzonder-neutrale lagere school in Rotterdam die de naam van Van Oldenbarnevelt draagt.
Een verhaal apart is het standbeeld van Van Oldenbarnevelt op de Coolsingel tegen de voorgevel Van het stadhuis, recht onder het raam van de burgemeesterskamer. Evenals het standbeeld in Den Haag (1954) heeft dit standbeeld aanleiding gegeven tot een discussie waaruit blijkt dat de oude vete uit het twaalfjarig bestand jaren later nog de gemoederen kon verhitten. Voor deze geschiedenis verwijs ik graag naar het indringende artikel van N. van der Blom in het Rotterdams Jaarboekje van 1959, waarin de boven het beeld aangebrachte spreuk 'Sera parsimonia in fundo' (te laat is spaarzaamheid op de bodem) in verband wordt gebracht met de manier waarop Van Oldenbarnevelt en Socrates de dood tegemoet traden.

Behalve met straten, scholen en een standbeeld heeft Rotterdam de voormalige landsadvocaat geëerd door een de hoogste stedelijke onderscheiding naar hem te noemen: de Van Oldenbarneveltpenning. Het ontwerp voor deze penning dateert al van 1941 maar de eerste penningen werden pas in 1946 uitgereikt aan dr. C.H. van der Leeuw en dr. Ir. J.A. Ringers, die zich beiden verdienstelijk hebben gemaakt voor de wederopbouw van Rotterdam. Als ik het goed heb geteld, is de penning in totaal slechts 28 keer uitgereikt. Het laatst aan Bram Peper toen hij afscheid nam als burgemeester van de stad. Zijn voorgangers André van der Louw, Wim Thomassen en mr. G.E. van Walsum kregen de penning niet. Tussen Peper en Van Oldenbarnevelt zijn trouwens flink wat overeenkomsten. Ze zijn beiden markante persoonlijkheden met een grote staat van dienst. Met Van Oldenbarnevelt heeft Peper het talent gemeen om soms mensen flink tegen zich in het harnas te jagen. Hij is iemand die naast een groep bewonderaars ook een flinke schare tegenstanders heeft opgebouwd. Evenals Van Oldenbarnevelt is Peper beschuldigd van machtsmisbruik. Van Oldenbarnevelt heeft dat letterlijk zijn kop gekost; het onderzoek naar de gedragingen van Peper is nog gaande maar zijn hoofd staat gelukkig slechts in figuurlijke zin op het spel.

We kunnen concluderen dat er van de naam Van Oldenbarnevelt geen overdreven gebruik is gemaakt. Een rol daarbij speelt ongetwijfeld dat de naam niet zo goed bekt. Van Oldenbarnevelt is lang en a-ritmisch. Dat is maar goed ook want daardoor is de voormalige stadspensionaris het misbruik bespaard gebleven dat Erasmus ten deel is gevallen. Het is logisch dat onderwijsinstellingen naar Erasmus zijn vernoemd: voor de Erasmus Universiteit en het Erasmiaans Gymnasium is wel begrip op te brengen. Maar het is de vraag wat een verzekeringsmaatschappij, een snackbar, een autorijschool of een stadsbrug met Erasmus van doen hebben. Waarom bestaat er zowel een Erasmusspeld, een Erasmuspenning als een Erasmusprijs? Ik zou het niet weten. De laatste zotheid is de naamgeving van de metrolijn van noord naar zuid. Voor deze lijn werd een prijsvraag uitgeschreven en één van de inzenders kwam op het idee om de lijn naar Erasmus te noemen. In plaats van deze inzending onderop de stapel te leggen, besloot de jury dit gebrek aan originaliteit te belonen met de eerste prijs. Vandaar dat we nu in Rotterdam ook nog eens een Erasmuslijn hebben. Van Oldenbarnevelt is, zoals gezegd, veel minder vernoemd. Nu geen enkele middelbare school meer zijn naam draagt, is deze naam in feite weer vacant. Dat zal voorlopig wel zo blijven want het is niet waarschijnlijk dat er binnenkort een nieuwe openbare scholengemeenschap wordt opgericht en nog minder dat die dan naar Van Oldenbarnevelt wordt vernoemd. Voor veel jongeren is Van Oldenbarnevelt een onbekende grootheid geworden omdat er in het onderwijs weinig aandacht wordt besteed aan de ontstaansgeschiedenis van onze natie. Van Oldenbarnevelt is passé maar ook dàt kan tijdelijk zijn. Zijn belang voor ons land is blijvend en niet aan mode onderhevig. Het is daarom helemaal niet ondenkbaar dat de directie van het Olympus College op een keer tot de conclusie komt dat de oude naam Van Oldenbarnevelt toch zo gek nog niet was.

Rotterdam, 20 Januari 2000